جایگزین تلسکوپ هابل یک قدم دیگر به پرتاب نزدیک شد


تلسکوپ فضایی جیمز وب به انگلیسی: (James Webb Space Telescope (JWST یک تلسکوپ فضایی بسیار پیشرفته است که پس از ساخته شدن بزرگترین تلسکوپ فضایی جهان محسوب می‌شود. جیمز وب قرار است که وضوح و حساسیت بی‌سابقه‌ای را با استفاده از طول موج بلند (نارنجی-قرمز) نور مرئی، و از طریق مادون قرمز نزدیک به اواسط مادون قرمز (۰٫۶–۲۷ میکرومتر)، را ارائه دهد. این تلسکوپ با همکاری سازمان‌های فضایی ناسا و اسا در حال ساخت است. تلسکوپ جیمز وب که یک ابزار جانشین برای تلسکوپ فضایی هابل و تلسکوپ فضایی اسپیتزر است قرار است تا سال ۲۰۱۸ تکمیل گردد و به وسیلهٔ موشک آریان ۵ به فضا پرتاب شود.


تلسکوپ فضایی جیمز وب ۱۰۰ بار از هابل تیزبین‌تر است و می‌تواند به زمان پدیداری کیهان بازپس نگرد و پرده از رازهای ناگشوده کهکشان‌های اولیه، پیدایش ستارگان، اتمسفر سیاره‌های فراخورشیدی و شاید وجود زندگی در دیگر نقاط عالم بردارد.

نمایی آینه های تلسکوپ فضایی جیمز وب که برای انجام تست در مرکز ناسا قرار دارد . 

  

محققان می گویند چهار قسمت اصلی تجهیزات تلسکوپ برای یکپارچه سازی به مرکز ناسا در مریلند فرستاده شده است و ماه گذشته مهمترین مرحله پروژه یعنی تصویب همه‌ی برنامه‌های لازم برای طراحی، ساخت و تست آن انجام شده است. این تلسکوپ طوری طراحی شده است تا بتواند محدوده‌ی طول‌موج‌های طویل مادون قرمز را که به درخشش کهکشان‌ها و ستارگان دوردست مربوط می‌شود، رؤیت کند؛ در حالی که تلسکوپ هابل در محدوده‌ی نور مرئی عمل می‌کند. به دلیل انبساط جهان، هرچه یک شیء در فاصله‌ی دورتری از زمین باشد، با سرعت بیشتری ناپدید می‌شود و نور آن به واسطه‌ی اثر دوپلر قرمزتر به نظر می‌رسد. بنابراین این تلسکوپ باید قادر باشد شگفتی‌های کیهانی را که در فاصله‌ای بسیار دور و به قدمت خود جهان هستند، مشاهده کند . 

  

این تلسکوپ برای اجتناب از آلودگی نور مادون قرمز در قالب تابش گرمایی، می‌تواند در دماهای زیر ۵۰ کلوین (حدود - ۲۳۲ درجه‌ی سانتیگراد) عمل کند. چنین تابش‌هایی از زمین، ماه و خورشید می‌آیند و برای دور ماندن از اثرات آن‌ها علاوه بر در نظر گرفتن تجهیزات لازم، این تلسکوپ در مکانی بسیار دورتر از تلسکوپ هابل و سایر ماهواره‌ها حرکت می‌کند. به همین دلیل در ساخت آن از مواد گرافیت کامپوزیت جدیدی استفاده شده است که تحمل تغییرات دمایی شدید را برای طی این مسافت دارا باشد . 

علاوه بر این که این تلسکوپ باید کهکشان هایی را رصد کند که رنگشان به سمت سرخ تغییر کرده و از بازه نور مرئی خارج شده اند با چالش دیگری نیز روبرو است و آن کم نور بودن منابع نوری است. بنابراین نیاز به لنزهای بزرگی با هفت برابر قدرت تجمع نور در مقایسه با نمونه‌ی موجود در تلسکوپ هابل است. به نظر می‌رسد برخی از پیچیدگی‌ها در دهه‌ی ۲۰۰۰ دست کم درنظر گرفته شده بود؛ زمانی که تصور می‌شد پروژه تا سال ۲۰۱۰ و با هزینه‌ای کمتر از ۲ میلیارد دلار به اتمام می‌رسد. پس از فراتر رفتن از بودجه درنظر گرفته شده و عقب ماندن از برنامه، پروژه تا مرز توقف در سال ۲۰۱۱ پیش رفت؛ اما سرانجام ناسا توانست با برنامه‌ای جدید فعالیت‌های خود را جهت پرتاب این تلسکوپ در سال ۲۰۱۸ با صرف بودجه‌ی ۸.۷ میلیارد دلار از سر بگیرد . 

  

از جمله کارهای پیش رو در سال‌های باقی مانده تا زمان پرتاب، اجرای تست دقیق هر قسمت تلسکوپ است تا از تحمل لرزه‌های هنگام پرتاب، سردی و خلاء فضا اطمینان حاصل شود .


این ماهواره در معرض خطرهای زیادی قرار دارد. مثلاً باید بتواند تمام فشارهای وحشتناک لحظهٔ پرتاب را تحمل کند. تلسکوپ به هنگام پرتاب به صورت تا شده درون کپسول بالای موشک قرار می‌گیرد و وقتی به فضا رسید، آینه‌ها و سپر خورشیدی آن باز می‌شوند. بعد از آن هم دستگاه‌ها و ابزارها به کار می‌افتند.

زمانی که تلسکوپ هابل در سال ۱۹۹۰ به فضا فرستاده شد، دچار یک مشکل بزرگ بود که نمی‌توانست عکس‌های خیلی شفاف و پر جزییاتی بگیرد. با این حال ناسا در یک مأموریت جداگانه با شاتل، فضانوردانی را برای تعمیر آن فرستاد. هابل به ما نزدیک است و در مدار زمین گردش می‌کند. ولی جیمز وب پس از استقرار در فاصلهٔ ۱٫۵ میلیون کیلومتری زمین، دیگر دسترسی به آن برای انجام تعمیرات غیرممکن خواهد بود. بنابراین مأموریت جیمز وب فوق‌العاده حساس است و آیندهٔ مأموریت‌های علمی پیچیدهٔ ناسا به آن بستگی دارد.

ناسا زمان پرتاب این تلسکوپ را بهار 2019 اعلام کرده است



/ 0 نظر / 7 بازدید